A mund të jetë njeriu kafsha e parë e zbutur
![](https://fakteplus.net/wp-content/uploads/2019/01/njeriu-homosapien.jpg)
Një nga gjërat që i bën njerëzit kaq të veçantë është fakti se ne jemi miqësuar me një bandë të kafshëve të tjera dhe i kemi marrë që të punojnë së bashku me to. Është e vërtetë për qentë, macet, kuajt dhe madje edhe lopët. Por ekziston një kontigjent shumë i madh i shkencëtarëve që thonë se ne tregojmë të gjitha shenjat e njëjta të zbutjes së kafshëve – kështu që, kush ne na ka zbutur saktësisht?
Disa kafshë janë zbutur, dhe disa jo. A keni menduar ndonjëherë pse ujqërit u shndërruan në qen, por dhelprat kurrë nuk u zbutën? Nuk është saktësisht e qartë pse, për shembull, zebrat janë pothuajse të pamundura për t’u zbutur, ndërsa kuajt janë një nga kafshët më të suksesshme të zbutura në histori. Ajo që është me të vërtetë interesante është se shumë gjitarë duket se marrin karakteristika të caktuara, ndërsa ato rriten më shumë gjatë zbutjes.
Ajo që është interesante është se ne vetë shfaqim shumë nga këto cilësi të sakta. Njerëzit marrin kohë të gjatë për t’u rritur krahasuar me shumicën e gjitarëve të tjerë, por sapo të rritemi, ne synojmë të dukemi më fëmijë sesa miqtë tanë të mbuluar me qime.
Pra, nëse njerëzit shfaqin tiparet e një specieje të zbutur, duke përfshirë jo vetëm tiparet fizike, por edhe një tendencë për të qenë më të shoqërueshëm dhe të dëgjueshëm, ne duhet të pyesim veten: Kush e bëri zbutjen? Përgjigja e qartë është se ne e zbutëm veten. Ndoshta zbutja ishte çelësi për të jetuar në mënyrë paqësore në komunitete të mëdha dhe të jemi më tolerantë ndaj njëri-tjetrit, u bëmë më të aftë të punonim së bashku. Kjo është mbështetur nga krahasimet midis kafkave të Homo sapiens dhe atyre të Neandertalit, të cilët kishin fytyra më të gjata dhe nofullat më të mëdha.
Megjithatë, ekziston një tjetër teori, që sugjeron se njerëzit nuk ishim tërësisht të vetë zbutur. Jo, ne nuk jemi kafshët e ndonjë mjeshtrie intergalaktike. Kafshët e zbutura tona janë entitete që ne synojmë t’i mendojmë si një nga gjërat më të bukura të jetesës në planet.
Bimët.
Në mënyrë të veçantë, gruri. Gruri është një bar që ka origjinën në Lindjen e Mesme dhe kërkon shumë punë për t’u rritur. Para se të fillonim të rritnim grurin, ne po bënim punë si gjahtar-grumbullues. Por, duke ofruar një burim ushqimi të shijshëm dhe të lehtë për ta ruajtur, gruri na bindi për të pastruar shkëmbinjtë e rëndë nga fushat e përhapura. Ne edhe zhvilluam teknika si ujitjen dhe plehërimin për të siguruar mjaftueshëm ushqim. Është një risi mjaft bindëse – dhe na e shohim lëvizjen “gluten-free” në një dritë krejt të re.